5.2.2 การฝึกสมาธิกับการรักษาสุขภาพ
การฝึกจิตใจให้เป็นสมาธิสามารถทำให้ทั้งร่างกายและจิตใจได้รับการพัฒนา หรือได้รับการรักษาให้มีสุขภาพที่ดีไปพร้อมๆ กันได้ ซึ่งการรักษาโรคต่างๆ ในสมัยปัจจุบัน เช่น มะเร็ง แม้จะอาศัยวิทยาการทางเทคโนโลยี เช่น การฉายรังสี หรือการผ่าตัดด้วยกรรมวิธีทันสมัย อันเป็นความเจริญทางวิทยาศาสตร์ การแพทย์ แต่สำหรับในประเทศไทยขณะนี้ กรรมวิธีการรักษาโรคดังกล่าวที่กำลังเป็นที่สนใจกันเป็นอย่างยิ่ง ก็คือการรักษาแบบชีวจิต ดังที่มีการก่อตั้งชมรมชีวจิต โดยปฏิบัติตามวิธีรักษาของ ดร.สาทิส อินทรกำแหง ซึ่งมีการเน้นในด้านการดำเนินชีวิตที่เข้าใจธรรมชาติ ตลอดจนการบริโภคอาหารที่ถูกต้อง แต่กระนั้น ก็ได้ ให้ความสำคัญทางด้านจิตใจที่จะต้องฝึกให้เป็นสมาธิ ดังที่ ดร.สาทิสกล่าวไว้ตอนหนึ่งว่า“
ที่จริงแล้วการปฏิบัติตนตามแนวทางชีวจิตไม่ได้หมายถึงการรับประทานอาหารแบบ
ธรรมชาติเท่านั้น
แต่ยังหมายถึงการเปลี่ยนแปลงวิถีชีวิตให้เข้าสู่แนวทางที่ถูกต้องด้วย เช่น
การฝึกสมาธิ การฝึกลดความเครียดในชีวิตประจำวัน”7)5.2.2 The Effects of Meditation on Health
Meditation practice helps a person to have good health of both body and mind simultaneously. Even though technology might have advance in the treatment of diseases like cancer with sophisticated surgical techniques and radiation therapy; however, in countries such as Thailand, there is an increasing interest in alternative and holistic treatments of chronic diseases by methods, such as, macrobiotics. Such holistic techniques emphasize living one’s life closer to nature, eating correctly and practicing meditation: 7
“The macrobiotic way of life means not only eating natural things, but also changing the way of life to have correct health, for example by practising meditation and reducing sources of stress in daily life.”
5.2. 2 修习禅定和护养身体
修习禅定可以让身体和心理得到良好的发展，或者可以护养好身心。 在当今社会上有各种疾病，比如说：癌症，虽然能通过高科技治疗。如:
放射线治疗或者其它更先进的手术方法，而这些都是新时代发达的医学 技术，但是针对于泰国某些方法还是非常被重视的，就是生物心理治疗， 沙田因通甘恒(音译)博士强调要把病人的心融入大自然，以及正确的食 用食物，但是仍然要修习禅定，沙田因通甘恒博士说：
“其实啊，应该按照自己的生物心理特征来训练，不 是说就只能食用大自然的食物而已，还有另一种说法那就 是改变正确的生活方式，比如说修习禅定，在日常生活中7练习减轻内心压抑感。”
ทั้งนี้ ดร.สาทิส ได้ยึดหลักคำสอนในพระพุทธศาสนาที่ว่า สนิมเหล็กเกิดแต่เหล็ก แล้วก็กัดกร่อนให้เหล็กเสียไป ดังนั้นจิตใจของมนุษย์ก็เช่นเดียวกัน หากได้รับการฝึกให้เป็นสมาธิและมีต้นแหล่งคือจิตใจ ที่ผลิตแต่ความคิดในเชิงบวก ก็จะทำให้ร่างกายแข็งแรง มีสุขภาพพลานามัยที่ดีได้ แต่หากผลิตความคิด ในเชิงลบอันเปรียบเสมือนสนิมเหล็กก็ย่อมเป็นภัยแก่ตนเอง ดังได้กล่าวว่า
“ ความคิดในทางร้ายนี้เองที่เป็นตัวทำลายตนเอง
โดยเฉพาะผู้เจ็บป่วยเป็นมะเร็งถ้าความคิดในทางร้ายๆ นี้ ยังหลงเหลืออยู่
มันก็จะเป็นสนิมกัดกร่อนตนเอง ให้พินาศย่อยยับเร็วขึ้น
เพราะความคิดเช่นนี้เป็นสาเหตุส่วนหนึ่งของการเป็นมะเร็ง
แนวทางของชีวจิตถือว่ามะเร็งเกิดจากสาเหตุทั้งทางใจและทางกาย
ถ้าทางใจเขาเปลี่ยนไม่ได้ ทางกายก็เปลี่ยนไม่ได้ตามด้วย”8)
Macrobiotics use the Buddha’s teaching that the rust born of steel can eventually weaken the steel. Accordingly, if the mental rust is kept in check by meditation, one’s mind will have only positive things, the body will grow stronger and health will be better. However, if the mind is overrun by negative thoughts, like the rust in steel, eventually damage will come to oneself: 8
“Unwholesome thought brings damage to oneself, especially to cancer patients. If unwholesome thought is left to take root, it will be like rust which will soon bring damage to oneself - because such negative thoughts are a cause of cancer, and the macrobiotic guideline deems that cancer occurs from causes in both the mind and the body. If mind cannot be changed, the body cannot be changed
因此，沙田博士的教育在佛教领域中占据着重要的作用，铁锈来自 于铁，然后再慢慢侵蚀，让铁继续生锈。人类的心也一样，如果让心学 习禅定或者说心灵只往好处想，那身体自然会健康，但如果是一直往坏 处想，就好像上面所说的锈铁那样危险。
“那些消极的思想其实都是伤害自己,尤其是癌症患 者，如果还有消极的思想，那就是在侵蚀自己，让灭亡来 得更快，因为这些思想是生物心理，并且是产生癌症的一 个原因，可以说癌症的产生是心和身体一起造成的，如果 心无法改变，那身体也无法改变。” 8
ไม่เพียงการรักษาโรคมะเร็ง ที่ยังมีทางรักษาให้หายได้ แม้โรคทางร่างกายที่ยังไม่มีทางรักษาให้หายได้ในปัจจุบัน คือ AIDS ยังมีการนำการฝึกสมาธิไปใช้กับผู้ป่วย ดังเช่น Donald k.Swearer ได้กล่าวว่า
“
ประเทศไทยได้มีการนำเอาการฝึกสมาธิมาใช้ในการดูแลรักษาคนป่วยโรคเอดส์
ซึ่งเริ่มตั้งแต่ ปี ค.ศ.1989 โดยคณะของนักจิตวิทยา
นักสังคมสงเคราะห์และพยาบาลได้นำเทคนิคของการฝึกสมาธิ
มาใช้เป็นส่วนหนึ่งของการฝึกอบรมเจ้าหน้าที่ทางการแพทย์
ในการดูแลคนไข้โรคเอดส์ และผู้ติดยาเสพติดในโรงพยาบาล”9)Although medical science has had some success in curing cancer, it has had less success in curing AIDS. Meditation, however, has proved useful in the treatment of AIDS patients:9
“Meditation is also promoted in Thailand as a treatment for patients with AIDS. Beginning in 1989, a team or psychologists, social works, and nurses utilized meditation techniques as part of a hospital training program to help care workers who treat HIV and drug dependent patients.”
禅定不单是治疗癌症，即使是目前还没有发现治疗方法的艾滋病， 也可以用禅定来治疗，就像Donald K. Swearer说：
“泰国使用禅定来治疗和护理艾滋病病人，从公元 1989年开始，心理学家、社会学家，还有医生使用修习禅定的方法来培养医护人员，让医护人员拿这个科学方法来9照顾艾滋病病人和吸毒者。”
ถึงแม้จะยังไม่มีทางรักษาคนป่วยโรค AIDS ดังกล่าวให้หายขาดได้ จากผลการใช้สมาธิช่วยเหลือนั้นทำให้เกิดผลดีต่อผู้ป่วย คือ
ผลจากแบบสอบถาม การรายงานส่วนบุคคลและการสังเกตของคณะเจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติการพบว่าบังเกิด ผลในเชิงบวกต่อเจ้าหน้าที่เป็นจำนวนมาก คือมีความไม่เห็นแก่ตัวแต่กลับมีความรู้สึกเห็นอกเห็นใจผู้ป่วยในกลุ่มผู้ เข้ารับการอบรม มีคำต่อว่ามาจากผู้ป่วยน้อยลง นอกจากนี้ยังมีบุคลิกสงบเย็น มีความสุข และมีความอดทนมากขึ้น
Although the AIDS patients could not be cured, meditation brought certain benefits to the care workers, allowing them to do their job better, which included higher altruism and empathy among trainees; less verbal abuse toward clients, and a greater personal sense of tranquillity, happiness, and patience.
即使还没有发现治疗艾滋病完全转好的方法，但是使用禅定治疗病 人，有以下的好处：
从问卷调查、个人报告，还有观察结果来看，禅定还可以帮助很多 医护人员，不会只想自己轻松的照顾病人，反而会同情那些病人，结果 那些病人比较少责怪他们，甚至病人的心会变得冷静、幸福和更忍耐。
ด้วยความสำคัญและประโยชน์ของการฝึกสมาธิที่มีผลต่อร่างกายและการรักษาโรคดัง กล่าว ได้มีชาวตะวันตกนำไปปฏิบัติและเกิดมีผลดีต่อสุขภาพร่างกายอย่างเห็นผล เช่น นายแพทย์ประภาส อุครานันท์ ได้อ้างถึง Dr.Benson แห่ง Havard Medical School ผู้เขียนผลของสมาธิที่มีต่อสุขภาพร่างกายในหนังสือชื่อ The Relaxation Response ซึ่งทำให้ชาวอเมริกันมีความตื่นตัว ในการฝึกสมาธิเป็นอย่างมาก ข้อเขียนดังกล่าวมีข้อความโดยสรุปว่า สมาธิมีผลดีต่อการรักษาโรคมะเร็ง เพราะทำให้ผู้ป่วยมีอาการผ่อนคลาย มีกำลังใจที่จะต่อสู้ชีวิต และมีสติที่จะวางแผนชีวิตของตนได้ ส่วนโรคซึมเศร้า สิ้นหวัง โดดเดี่ยว หมดโอกาส เป็นโรคทางจิตเวชที่พบมากในชาวตะวันตกนั้น พบว่าคนที่ทำสมาธิทำให้จิตใจคลายอารมณ์เศร้ากลายเป็นแจ่มใส นอกจากนี้การทำสมาธิยังมีผลดีต่อโรคหัวใจและความดันโลหิตสูง และที่น่าสนใจอย่างยิ่ง คือ การทำสมาธิช่วยผู้มีบุตรยากให้มีบุตรง่ายขึ้น ทั้งนี้ เพราะผู้มีบุตรยากมักจะมีอารมณ์เศร้า กังวล และมักมีอารมณ์โกรธ เมื่อทำสมาธิอย่างสม่ำเสมอจะทำให้สุขภาพแข็งแรง อารมณ์แจ่มใสทำให้มีบุตรได้ง่าย
In the West, meditation has been shown to contribute to good health. Meditation was shown to produce outstanding results in cancer treatment as meditation allows patients to relax and to have inspiration to persevere in life and have the clarity to plan their lives. Depression, despair and anti-social nature - which are psychological conditions common in the West - were helped by the practice of meditation. In addition, meditation reduces the incidence of heart disease and reduces blood pressure. Those formerly unable to conceive were helped by meditation to have their own children.10 Meditation has also been shown to reduce depression in Thai teenagers.11
由于禅定在日常生活中很重要；且对身体和治疗疾病有极大的好处， 西方人便开始修习禅定，而且对保持身体健康有明显的效果。比如：布 拉帕安科纳(音译)医生参考，由Havard Medical School的Dr.Benson 所编写的<The Relaxation Response〉书籍，让很多美国人来修习禅定， 还对要点进行了总结。禅定的确对治疗癌症有好处，因为可以让病人放 松，有信心跟病魔搏斗，可以规划自己的生命，至于忧郁症、孤独、没 机会，在西方出现比较频繁。同时我们发现学习了禅定的人，原本情绪 是低落的，后来就慢慢变得开朗了，除此之外修习禅定还对心脏病和高 血压病有效，修习禅定还可以帮助那些不孕的人，使她容易怀孕，因为 不孕的人往往是多愁善感、容易担心并且较易生气，如果经常修习禅定， 那身体就会健康，心情变得开朗，那就容易有孩子了。
เป็นที่น่าสังเกตว่าการทำสมาธิ เป็นวิธีที่มีผลดีต่ออารมณ์ หรือสุขภาพจิตนั้น ดวงใจ กสานติกุล (2529) ได้ทำการศึกษาวิจัย เรื่อง “ ผลของการศึกษาสมาธิต่อสุขภาพจิต”โดยวัดเปรียบเทียบอารมณ์เศร้า ในเยาวชนอายุ 15-25 ปี ณ ศูนย์พุทธจักรปฏิบัติธรรม(วัดพระธรรมกาย) จังหวัดปทุมธานี มีกลุ่มตัวอย่าง 156 คน โดยให้เยาวชน ที่เข้ารับการฝึกสมาธิตอบแบบสอบถามซึ่งเป็นแบบทดสอบวัดอารมณ์เศร้าก่อนและ หลังฝึก พบว่าค่าเฉลี่ยของคะแนนเมื่อหลังการปฏิบัติสมาธิ มีอารมณ์เศร้าลดลง แสดงว่า การทำสมาธิทำให้จิตใจผ่อนคลายสามารถแยกแยะ เข้าใจปัญหา และบรรเทาสิ่งที่ทำให้เกิดอารมณ์เศร้าในใจนั้นได้
การฝึกสมาธิตามแนวทางพระพุทธศาสนา แม้จะสามารถทำให้เกิดผลดี แก่สุขภาพทางร่างกายแล้ว การฝึกใจให้เป็นสมาธิยังเป็นการรักษาสุขภาพทางใจโดยนำไปสู่ความหลุดพ้นจาก ความทุกข์ทางใจตลอดจนความคิดในเชิงลบได้ สามารถทำให้ใจบริสุทธิ์ผ่องใสก่อให้เกิดความคิดเชิงบวก คือใจเกิดความนุ่มนวลอ่อนโยน มีความรู้สึกเห็นอกเห็นใจ หรือมีใจเมตตากรุณาต่อเพื่อนมนุษย์และสรรพสัตว์ทั้งหลายได้ ซึ่งเป็นคุณสมบัติของใจที่มีคุณภาพ ดังเช่น Pinit Ratanakul & Kyaw Than ได้กล่าวไว้ในหนังสือ Health, Healing and Religion ว่า
“
สมาธิในพระพุทธศาสนานั้นไม่เพียงจะเป็นวิธีการรักษาอาการป่วยทางใจที่เกิด
จากทัศนคติที่ผิดๆ การเสพสุขอย่างผิดๆ ตลอดจนความโหดร้าย
หรือความโกรธหลากหลายรูปแบบเท่านั้น
สมาธิยังช่วยจรรโลงสภาวะจิตให้ดีขึ้นและเป็นกุศล เช่น เกิดพรหมวิหารธรรม
เป็นต้น ซึ่งจิตที่เป็นกุศลนี้คือพุทธวิธีที่จะทำให้สุขภาพจิตดี”10)Besides helping one’s physical and mental health, the practice of Buddhist meditation leads one out of suffering, ultimately towards complete liberation. The mind becomes purer and more filled with positivity while succumbing less easily to negative states of mind. It becomes easier to express compassion to others - all of which are considered aspects of a quality mind:12
“Buddhist meditation is not only a means to cure the mind of ailments caused by incorrect views, self-indulgence, hatred and anger of all forms but it also devised as a mean to induce positive and wholesome mental states particularly the four divine abidings [brahmaa-vihaara] ... continual cultivation of which is a vital Buddhist way of making the mind healthy.”
值得留意的是禅定是对人的情绪，身体，心灵有好处，1986年通过 实验“禅定对身心的效果”，专门针对15-25岁的青少年进行心理测试， 在泰国巴吞它尼府的法身寺有156人参加了测试，发现自从学习了禅定 之后，悲伤的比率减少了，这就证明了修习禅定可以让人的心情放松， 有良好的分析，理解问题，并且减少内心的悲伤。
按照佛教的说法，除了学习禅定对身体有好处，修习禅定还可以保 护身心，避免身心痛苦，可以让内心明亮，让内心温和有同情心，或者 对人类和动物都很温和与仁慈，就像Pinit Ratanakul & Kyaw Than在Health Healing and Religion 里说:
“在佛教里禅定不仅仅可以治疗各种心病，不管这种 心病有多严重，残忍或者情绪有多气愤，还可以培养好心 情让心向善。还有就是:能产生四无量心等等，心向善使 得心情好的这些都是佛教方式。” 10
เนื่องจากปัจจุบันมีวิธีการฝึกสมาธิหลากหลายรูปแบบ แต่การจะฝึกสมาธิวิธีการใดเพื่อให้เกิดผลดีนั้น ปัจจัยสำคัญไม่ได้อยู่ที่วิธีการ แต่หากขึ้นอยู่กับความมุ่งมั่นจริงจังของผู้ปฏิบัติ เพราะทุกวิธีต่างมุ่งที่การฝึกอบรมที่จิตใจดัง Pinit Ratanakul & Kyaw Than ได้กล่าวว่า
“ ทุกหมวดของศีล และทุกๆ วิธีการทำสมาธิ
ล้วนมุ่งเพื่อการควบคุมความรู้สึกนึกคิดและสัญชาตญาณ ลดความตึงเครียด
และความคิดที่เป็นอกุศล อันจะเป็นบ่อเกิดของโรคทางใจ”11)There are many methods of meditation available in the present day, but often the benefits gained from practice depend less on the method than on the earnest of the meditator:13
“Each Buddhist precept and each meditation method is aimed at controlling the senses, impulses and instincts and while reducing stress and the unwholesomeness of thought that is the root of mental disease.”
由于如今修习禅定的方式有很多，但是要想修习好禅定除了方法要 正确以外，练习者也要专心修行，因为每个方法的目的都是为了训练心， 就像 Pinit Ratanakul & Kyaw Than 说：
“每一条戒律或者修禅定方式的目的，一般都是控制 住思想和本性，减少心中的紧张，以及恶的想法，这些都 是让心患病之源。” 11
เป็นที่น่าสังเกตว่าโรคทางร่างกายโดยทั่วไป สามารถรักษาได้ด้วยยาหรือกรรมวิธีทางวิทยาศาสตร์ การแพทย์ต่างๆ ได้ ส่วนการรักษาโรคทางใจ มุ่งที่การฝึกใจ เช่น จิตบำบัดหรือด้วยการทำสมาธิ ซึ่งเป็นสิ่งที่ผู้ป่วยจะต้องมีส่วนช่วยเหลือตนเองโดยไม่ต้องอาศัยยารักษา แสดงว่าจิตใจสามารถรักษาตนเองได้ และยังสามารถส่งผลต่อการรักษาโรคทางกายได้อีกด้วย ดังนั้นผู้ป่วยที่เข้ารับการรักษาหากสามารถแยกแยะได้ว่าอาการป่วยของตนเป็น อาการป่วยทางกาย มิใช่ป่วยทางใจ แล้วทำใจให้สงบสดชื่นเบิกบาน อาการป่วยทางกายนั้น ย่อมจะทุเลาและหายเร็วขึ้น แต่หากผู้ป่วยคนใด กลับมีใจหดหู่เอาแต่ซึมเศร้าเสียใจในการที่ตนเองต้องเจ็บป่วย ผู้ป่วยเช่นนี้ ย่อมจะรักษาให้หายได้ยากและต้องใช้เวลานาน ดังนั้น การทำจิตใจให้สงบ บริสุทธิ์ผ่องใสอยู่เสมอย่อมสามารถป้องกันโรคต่างๆ ได้
In brief, physical diseases are best treated by medicine or scientific processes but treatment of mental symptoms is better treated by work on the mind, for example, by meditation where the patient should help themselves rather than resorting to medication. The human mind can be rebalanced by one’s own efforts and such balance actually has a beneficial effect on convalescence from physical disease. A patient can be treated more efficiently if a distinction can be made between the physical and mental components of their symptomology. Appropriate treatment should be given for both components. A patient depressed about their physical condition never makes a quick recovery - on the contrary, a patient who doesn’t let their physical condition get them down psychologically is more likely to remain calm and collected in a way that previous disease diminishes and new diseases never take hold.
值得注意的是，一般的身体生病可以用药或者科学的方法来治疗， 至于治疗心病一般都是练习心灵，比如对心理进行治疗或者练习禅定， 这些都是在病人不需要药物治疗的情况下具备的，这样可以证明心理可 以自己治疗，并且可以证明对身体有好处，因此接受治疗者如果能对自 己的症状进行分析，是身体生病而不是心理生病，然后让内心平静、轻 松、愉快，那么身体会很快好起来，但如果是一味的消沉、伤心、这种 病人往往很难治疗，也会花废比较长的时间，因此如果经常保持内心宁 静，光亮往往可以预防各种疾病的发生。
ประโยชน์ของสมาธิ ในด้านสุขภาพจิตและการพัฒนาบุคลิกภาพ กล่าวโดยสรุปคือสมาธิจะทำให้เป็นผู้มีจิตใจเข้มแข็ง หนักแน่น มั่นคง สงบ เยือกเย็น สุภาพ นุ่มนวล สดชื่น ผ่องใส กระฉับกระเฉง กระปรี้กระเปร่า เบิกบาน งามสง่า มีเมตตากรุณา เข้าใจในสภาวะที่เกิดขึ้นในโลกตามความเป็นจริง ซึ่งเป็นลักษณะของผู้มีความสมบูรณ์ทั้งร่างกายและจิตใจนั่นเอง
The benefits of meditation can, thus, be summarized as facilitating better mental health and development of personality. Meditation will help strengthen one’s mind, to make one’s mind secure and calm, prudent, polite, gentle, fresh, enthusiastic, cheerful, graceful, merciful and compassionate, understanding the world according to its reality - all of which are the qualities of a mind in good mental health.
禅定对于心里的健康、性格有极大的帮助，总之禅定可以让人心灵 明亮、稳重、安定、谦虚、文雅、开朗、灵敏、愉快、仁慈，如实了知 周边所发生的情况，这些都是身心健康之人的特性。
ดังนั้นความสุขในชีวิตจะเกิดขึ้นได้นั้น นอกจากจะเกิดจากความสำเร็จในการประกอบอาชีพ หรือหน้าที่การงานแล้ว ความเป็นผู้มีสุขภาพที่ดีทั้งทางร่างกายและจิตใจ นับว่าเป็นสิ่งที่สำคัญที่จะทำให้ชีวิตแต่ละชีวิตมีความสุขสมบูรณ์อย่างแท้ จริง การฝึกสมาธิในพระพุทธศาสนาจึงเป็นสิ่งที่ให้คุณค่าแก่ชีวิต โดยไม่จำเป็นต้องซื้อหาและเนื่องจากสมาธิไม่ได้จำกัดด้วยเพศ เชื้อชาติ ศาสนา และเผ่าพันธุ์ เป็นสิ่งที่ทำได้ไม่ยาก หากเห็นคุณค่าและให้ความสำคัญ พร้อมทั้งได้ลงมือปฏิบัติอย่างจริงจัง ก็ย่อมจะพบผลดีมากมายที่จะเห็นประจักษ์ด้วยตนเอง
Thus, achieving true happiness in life, doesn’t just depend on success in one’s career or family, but also in maintaining physical and mental health. Buddhist meditation gives the sort of value to life you don’t have to buy, relevant to those of all creeds, nationalities and religions - a happiness that can be attained without great difficulty in a way you can prove for yourself.
因此，在生活中得到安乐，除了工作中获得成就之外，而身体和心 理都健康，才是拥有真正完美的生活。修习禅定可以获得无限的价值而 不用花钱去买，除此之外禅定对于性别、国籍、种族、宗教没有任何的 限制，且易学，如果能看到其真正的价值，就应该立即着手去做，这样 就能感受到禅定对自己的无穷益处了。
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น